Een kweekbak maken: instructies voor doe-het-zelvers

Met deze bouwinstructies kun je een houten kweekbak van 150 x 70 cm maken. Een tip vooraf: boor alle gaten voor met een houtboor. Zo voorkom je dat het hout splijt.

Ken je ons 18 volt-systeem al? Met één en dezelfde accu kun je talloze van onze apparaten gebruiken voor de meest uiteenlopende toepassingen. Verwijder gewoon de accu, klik hem vast op een ander apparaat en ga verder met de volgende stap.

Let bij elke stap op de veiligheid tijdens het werk. De belangrijkste tips vind je in ons overzicht met veiligheidsmaatregelen voor doe-het-zelvers.

Een kweekbak – ook wel broeibak genoemd – is een eenvoudige houten bak die aan de onderkant open is en aan de bovenkant bedekt is met een glazen of plastic paneel. Een kweekbak werkt op dezelfde manier als een plantenkas: de lucht en grond onder het deksel warmen op door het zonlicht. De warmte zorgt ervoor dat de zaden ontkiemen en stimuleert de groei van jonge planten. Als je ‘s winters een broeibak maakt, kun je eind februari al beginnen met het zaaien van groenteplantjes, zoals sla, radijs, wortels en spinazie.

Inheemse kruiden zoals tuinkers en bieslook gedijen ook goed in kweekbakken. Je kunt in plaats daarvan ook je eigen kruidentuin aanleggen.

De voordelen van een kweekbak op een rij:

• Je kunt ook groenten telen als het buiten nog vriest.
• De oogsttijd kan met ruim drie weken worden vervroegd.
• De opbrengst is over het algemeen hoger.
• Planten met een lange teeltperiode kunnen in de kweekbak worden opgekweekt en later in de tuin worden geplant.
• Jonge planten uit de kweekbak zijn resistenter dan planten die binnen zijn opgekweekt. Eenmaal buiten geplant wennen ze ook sneller aan de weersomstandigheden.
• In de zomer kan de bak worden gebruikt voor snelle groeiers zoals tomaten en paprika's.
• In de winter kun je er sla in planten. De kweekbak is daarnaast een goede bewaarplaats voor wortelgroenten zoals bieten, knolselderij, radijs en wortelen.
• Een kweekbak is voordeliger en gemakkelijker te maken dan een kas. Dankzij de compacte vorm past hij in elke tuin.

Een kweekbak heeft bijna altijd een dak met een helling zodat het regenwater gemakkelijk kan weglopen. Wat betreft de grootte ben je vrij flexibel in je keuze. De bak mag echter niet hoger zijn dan 1 meter, want dan kun je niet goed bij de planten komen.

Je kunt de broeibak het beste op een zonnige en beschutte plek in je tuin zetten. De lagere kant moet naar het zuiden gericht zijn. Zo profiteren de plantjes optimaal van het licht, zelfs als de zon laag staat in de lente en herfst.

Je kunt de bak tegen een muur zetten, of vrijstaand in de tuin. Je kunt hem ook als aanbouw tegen een plantenbak aan zetten. Als je dit wilt doen, bekijk dan eens onze instructies voor het maken van een plantenbak van pallets. Als je weinig ruimte in je tuin hebt, is onze plantenbak met opbergruimte misschien een leuk klusproject voor jou.

Voor het frame en het dak van een kweekbak komen meerdere materialen in aanmerking. Hieronder zie je een overzicht van de materialen die je voor het frame kunt gebruiken:

Als je een broeibak wilt maken die zo lang mogelijk meegaat, raden we het gebruik van geïmpregneerde planken van larikshout aan. Voor de afdekking kun je glas, polycarbonaat of dubbele acrylglasplaten gebruiken. De laatstgenoemde platen hebben zeer goede isolerende eigenschappen.

Je kunt ook afgedankte ramen gebruiken voor je kweekbak: die zijn heel handig en voordelig. Bekijk voor inspiratie onze instructies voor een zelfgemaakte plantenkas van oude ramen.

Bij ons vind je nog veel meer ideeën voor klusprojecten die van pas komen bij het tuinieren. Wat dacht je van een zelfgemaakte plantentafel? In onze rubriek  'Tuinweetjes' vind je talloze artikelen over allerlei onderwerpen die met de tuin te maken hebben: van de juiste tuinirrigatie tot het aanleggen van een tuinvijver.

Net als bij een plantenbak is ook bij een kweekbak de vulling het allerbelangrijkst.

Als je zelf een kweekbak wilt maken, moet je eerst kiezen voor een van de twee gangbare varianten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen koude en warme kweekbakken – het verschil zit hem in de grond waarop je de kweekbak plaatst.

Voor het maken van een warme kweekbak verwijder je eerst de graszoden van de beoogde plek. Graaf de grond uit tot een diepte van ongeveer 40 cm en vul deze met paardenmest. Geef de mest een gulle hoeveelheid water en stamp het goed aan om de micro-organismen op gang te krijgen. Die zorgen ervoor dat de grond opwarmt. Dit houdt de planten lekker warm, zelfs op koelere dagen.

Plaats nu het frame van de kweekbak erop, gevolgd door een dunne laag bladeren. De laatste laag is plant- of tuinaarde,  die moet ongeveer 20-50 cm dik zijn. Geef het geheel nog een keer water. De kweekbak moet nu een paar dagen rusten, voordat je hem kunt beplanten.

Je kunt de kweekbak ook vullen met compost. Graaf hiervoor de grond af tot ongeveer de diepte van het blad van je spade. Voeg vervolgens een 15 cm dikke laag halfrijpe compost toe en strooi er plant- of tuinaarde overheen. Egaliseer de grond met een hark en plaats het frame van je kweekbak erop.

Let op: welke vulling je ook kiest, de bak moet een paar centimeter in de grond verzonken zijn, zodat er geen koude lucht binnen kan komen. Daarom heeft de zelfgemaakte kweekbak uit onze instructies ongeveer 5 cm hoge ‘voetjes’, die je in de bodem kunt steken. Je kunt echter ook een beetje aarde rond de bak toevoegen en aanstampen om eventuele gaten te dichten.

Terwijl bij de warme kweekbak extra warmte wordt gegenereerd, doordat de mest op microbiologisch niveau langzaam wordt afgebroken, staat de koude kweekbak – ook wel koude bak genoemd – zonder speciale voorbereiding op de grond. Als je een koude bak maakt, vertrouw je er vooral op dat de planten beschermd zijn tegen de wind en dat er warmte wordt opgewekt in de broeibak wanneer de zon schijnt, waardoor de planten beter groeien. Een koude kweekbak is vooral geschikt voor het afharden van planten. Een ander voordeel is dat hij gemakkelijk te verplaatsen is.

Wanneer de nachten erg koud worden moet je de kweekbak extra beschermen, bijvoorbeeld door hem te bedekken met noppenfolie, fleece of sparrentakken. Op warme dagen moet je echter zorgen voor voldoende ventilatie. Daardoor kunnen de planten beter afharden en je voorkomt dat het te warm wordt in de bak.

Automatische raamopeners zijn erg praktisch: zodra een bepaalde binnentemperatuur wordt bereikt, gaat het deksel automatisch open. Dit gebeurt meestal via een drukcilinder – een stroomaansluiting is niet nodig. Als het zonlicht te sterk wordt, is het aan te raden om de ruiten te bedekken met jute om te voorkomen dat de tere blaadjes verbranden.

Kweekbakken zijn in bouwmarkten en tuincentra verkrijgbaar als bouwpakketten waar alles bij zit wat je nodig hebt. Afhankelijk van de grootte en het materiaal betaal je tussen de 50 en 400 euro. Het kost een stuk minder om je eigen kweekbak te maken – vooral als je oude materialen hergebruikt. Je kunt het dak bijvoorbeeld van oude ramen maken. De bak kan worden gemaakt van pallets of vlonderplanken.

Heb je oog voor duurzaamheid en het hergebruiken van materialen? Dan ben je vast geïnteresseerd in onze upcycling-ideeën. Je kunt bijvoorbeeld een tuinkast maken van een oude paneeldeur of een schommelstoel van oude autobanden – en dat is slechts een kleine greep uit onze vele upcycling-projecten voor huis en tuin.